Van 21 tot en met 27 juni is Arnhem de host-city voor de European Transplant Games. Zo’n 600 atleten uit 25 landen meten dan niet alleen hun sportieve krachten, maar zullen ook hun ervaringen en verhalen met elkaar delen.
Verhalen en ervaringen van mensen bij wie een ernstige ziekte werd vastgesteld en die uiteindelijk een hart, long, lever, nier, alvleesklier of een stamceltransplantatie ondergingen. En wat het betekent om weer te kunnen sporten. Niet voor niets dus dat de ondertitel van deze Spelen ‘Celebrate Life’ is.
Veerkracht
Het was de Arnhemmer Menno Loos die ruim twee jaar geleden het initiatief nam om een poging te doen de European Transplant Games naar Arnhem te halen. Loos is niet onbekend met dit onderwerp: tien jaar lang was hij samen met anderen zeer actief om in Nederland een nieuwe Donorwet tot stand te brengen, hetgeen uiteindelijk in 2020 lukte.
Vanaf dat moment was iedere Nederlander in principe orgaandonor, mits anders aangegeven. Nogal een verbetering met zoals het voor die tijd was en er bij leven toestemming gegeven moest worden of je als donor wilde fungeren.
Over het hoe en waarom van de European Transplant Games is Loos, voorzitter van het organiserend bestuur, duidelijk: “Het zijn unieke Spelen. Het gaat om atleten met in feite een chronische ziekte en die na een transplantatie een orgaan van iemand anders gekregen hebben. En weer zijn gaan sporten, hetgeen ook niet direct logisch is voor deze groep. Het zijn de Spelen van de veerkracht,” aldus de 51-jarige Loos.
Winnaar
Loos vervolgt: “Het is nadrukkelijk een breedtesportevenement. De ontmoeting staat centraal. Onze jongste deelnemer is 8, de oudste is 80. Er is ook een aantal sporters dat op topsportniveau acteert of kan acteren, maar daar gaat het niet om bij de European Transplant Games. Het gegeven dat ook zij op enig moment doodziek zijn geweest en nu weer sporten, laat anderen zien dat alles mogelijk is en op deze Spelen iedereen een winnaar is.”
Dat de medische achtergrond van de deelnemers meer speciale aandacht van de organisatie vraagt is evident. Loos: “We hebben in Frank Bosch een fantastische medisch directeur. Hij heeft als internist gewerkt in het Arnhemse Rijnstate en hij heeft vanuit zijn achtergrond afspraken gemaakt met de omringende ziekenhuizen zoals Gelderse Vallei en het Radboud Universitair Medisch Centrum. Zij weten dat deze Spelen plaatsvinden en hebben onder andere ruimte gemaakt om gedurende de week nierpatiënten te kunnen dyaliseren.”
Compact
In Arnhem wordt de dertiende editie van de European Transplant Games gehouden. De eerste Spelen waren in 2000 in Athene, daarna vonden ze om de twee jaar plaats, afgewisseld met de World Transplant Games. In 2024 was Lissabon de organisator van de European Transplant Games. Menno Loos was daar aanwezig om zich te kunnen oriënteren, maar ook om te horen of het door Arnhem ingediende bidbook gehonoreerd zou worden. Dat laatste bleek dus het geval. Wat zag Loos in Lissabon?
Loos: “Ik zag daar vooral het enthousiasme onder de deelnemers. Erg waardevol om te zien wat dit evenement met hen deed. Natuurlijk zag ik ook wel dingen waarvan ik dacht ‘dat moeten we in Arnhem anders doen.’ Zo lagen de diverse sportvoorzieningen nogal uit elkaar, waardoor er veel reistijd was.”
“In Arnhem speelt het zich voornamelijk af op Sportcentrum Valkenhuizen, maar liggen de andere faciliteiten daar dicht omheen. Er wordt bijvoorbeeld op Molenbeke getennist, bij de Edese Golfclub op Papendal wordt het golftoernooi gespeeld en is de Schelmse Brug de plaats waar gebowld wordt. Allemaal goed berijdbaar, het zijn compacte Spelen.”
Circle of Life
Er zijn 15 takken van sport waaraan deelgenomen kan worden: tafeltennis, atletiek, wielrennen, bowling, padel, mini triathlon, mini duathlon, zwemmen, petanque, de mini marathon in het Openlucht Museum, golf, beach volleybal, darts en badminton. Walking football is toegevoegd als demonstratiesport. Daarnaast vindt er een aantal speciale evenementen plaats, waaronder op de openingsdag een Walk and Talk-wandeltocht en een Ride and Tell fietstocht, waaraan zowel medici als mensen met een transplantatie deelnemen.
Een speciaal evenement vindt op vrijdag 26 juni plaats: de Circle of Life. Menno Loos hierover: “Het is een indrukwekkend onderdeel waarin de deelnemers stilstaan bij de mensen die zij niet kennen: hun donoren. Zij vormen een kring, waarbinnen de nabestaanden staan van de donoren die zijn overleden én de mensen die bij leven een orgaan hebben afgestaan. Normalerwijs vindt dat op de sportaccommodatie plaats, maar dit keer doen we dat op een unieke Arnhemse locatie, Hoogte 80.”
Extra
Onder leiding van Loos wilde het bestuur niet alleen maar een mooi sportfestijn organiseren, maar ook iets achterlaten. Dit betekent dat er gedurende de Spelen tevens een aantal inhoudelijke congressen plaatsvindt, waarin professionals uit de zorg én de sport de verbinding met elkaar zoeken. Op donderdag 25 juni is daar de apotheose van door middel van Hét Congres, dat de toepasselijke naam ‘De Estafette’ heeft gekregen.
Op deze wijze hoopt de organisatie dat er voor mensen die getransplanteerd zijn een structurele, doorlopende lijn gerealiseerd wordt vanuit de medische wereld naar de sportwereld. Zo zou bij ontslag uit het ziekenhuis al duidelijk moeten zijn waar iemand kan sporten.
Tot slot wordt op eveneens donderdag 25 juni als extra activiteit het Transplantatie Voetbal Toernooi georganiseerd. In nauwe samenwerking met Vitesse Betrokken treffen acht teams uit acht ziekenhuizen elkaar op het trainingscomplex van Vitesse op Papendal. Bijzonderheid: de teams, afkomstig uit het hele land, zullen door de spelersbussen van de betaald voetbalclub uit hun regio naar Arnhem vervoerd worden.
De European Transplant Games worden van 21 t/m 27 juni gehouden op verschillende locaties in Arnhem. De toegang is vrij, meer informatie kunt u hier vinden.
